image-166145-851901-bird_cage_by_missdine.jpg

Ως «Ελευθερία» θα μπορούσε να ορίσει κανείς το σύνολο των προϋποθέσεων για αρμονική συμβίωση των ατόμων μίας κοινωνίας. Σε κάθε περίπτωση, ο άνθρωπος περιορίζεται από τις ίδιες του τις ανάγκες, οι οποίες τον απελευθερώνουν και τον δεσμεύουν ταυτόχρονα. Αν ,μάλιστα, δεχθεί κανείς ότι οι παρακάτω φράσεις παρουσιάζουν κάποια διαφορά, τί από τα δύο παρακάτω θα ήταν προτιμότερο; Να ζει ως ελεύθερο πουλί μέσα σε κλειστό κλουβί ή σαν δεμένος σκύλος σε απέραντα χωράφια; Το ρόλο του κλουβιού και του λουριού προφανώς παίζουν οι ατομικές και κοινωνικές ανάγκες. Το κλουβί τον εμποδίζει να δει παραέξω, οπότε και αρκείται στο να κοιτά μόνο το μικρόκοσμό του, ενώ το λουρί δεν του επιτρέπει να κάνει επιθυμητές κινήσεις ώστε να γευθεί την ατομική πλευρά της ελευθερίας του. Όντας ατομικά ελεύθερος (η πλευρά του πουλιού) έρχονται οι κοινωνικές ανάγκες να σου περιορίσουν τους ορίζοντες. Όταν πάλι είσαι κοινωνικά ενσυνείδητος (η πλευρά του σκύλου), τότε έρχονται οι ατομικές ανάγκες να σου στερήσουν τον αέρα της απόλυτης ελευθερίας.

Πολλοί θα πουν, «εγώ προτιμώ να ζω ελεύθερο πουλί και αδέσποτος σκύλος». Τότε η προφανής απάντηση είναι: «πάρτε τα βουνά και ζήστε με τις συνέπειες της ελευθερίας σας, όπως ακριβώς κάνουν και τα πλάσματα που περιγράφουμε». Εκεί έρχεται η φύση η ίδια να σου βάλει λουριά. Πείνα, κρύο, έλλειψη επικοινωνίας, αρρώστιες… Η κάθε κοινωνία λειτουργεί ως πλασματική οντότητα και έχει τους δικούς της κανόνες και τις δικές της απαιτήσεις στην προσέγγιση της ελευθερίας. Έρχεται να καλύψει βασικές ανάγκες του ανθρώπου και να τις μετατρέψει σε επιμέρους ανάγκες του ίδιου της του εαυτού. Φαντάζεται κανείς κάθε κύτταρο του σώματός του να λειτουργούσε αυτόνομα και αυτόβουλα; Υπάρχει νομοτέλεια στα πάντα στη φύση, όσο κι αν δεν την καταλαβαίνουμε, όσο κι αν αρνούμαστε να τη δεχθούμε…

Θεωρώ σημαντικό να επισημάνω ότι κατά την άποψή μου, δεν μπορεί να υπάρχει ατομική ελευθερία μέσα σε μία ανελεύθερη κοινωνία. Όλοι είναι δέσμιοι της γενικότερης ανελευθερίας, ακόμα και οι προύχοντες, οι πλούσιοι, οι άρχοντες, τα εκτελεστικά όργανα της εξουσίας. Ο καθένας εκτονώνει την καταπίεσή του σε άλλους, κι οι εκείνοι σε άλλους, με κάθε δυνατό τρόπο. Πρόκειται για μία αλυσίδα ανθρώπων στην οποία σφαλιαρίζει ο ένας τον άλλο, μέχρι αυτή να κλείσει. Βέβαια, άλλος διαθέτει απλά ένα αδύναμο από την πείνα χέρι και άλλος γκλομπ και μαστίγια. Η σφαλιάρα όμως «πάει σύννεφο»…

Άλλωστε πως θα μπορούσε κανείς να αισθάνεται ελεύθερος ανάμεσα σε σκλαβωμένους ανθρώπους; Και μόνο η ψυχολογική του εξάρτηση από τη δυστυχία και την πείνα των άλλων τον καθιστά σκλαβωμένο. Περνάς δίπλα από έναν επαίτη και αισθάνεσαι το απλωμένο χέρι να σου ακουμπά τον ώμο κι ας απέχει αρκετά μέτρα από εσένα. Το βλέμμα του εκτυφλωτικό, κι ας μην τον κοιτάς. Αν πάλι δεν αισθάνεσαι τίποτα για κανέναν, τότε είσαι, ακόμα χειρότερα, σκλάβος του εαυτού σου. Αθυμικό ή αλεξιθυμικό άτομο, όπως το ορίζει η σύγχρονη ψυχολογία. Άτομο έτοιμο να ξεσπάσει ανά πάσα στιγμή χωρίς να γνωρίζει την προέλευση και την κατάληξη του κάθε ξεσπάσματος. Έρμαιο των ορμονών, του νευρικού και του μυοσκελετικού σου συστήματος. Μια καλοστημένη μηχανή, την οποία επιβουλεύονται όλοι όσοι μπορούν να εκμεταλλευτούν τη λειτουργία της. Στην τελευταία περίπτωση, μάλιστα, που αισθάνεσαι ηδονή απέναντι στη μιζέρια των άλλων, τότε μάλλον ζεις σε ένα κόσμο ψευδαισθητικό στον οποίο κυριαρχεί η συγκριτική-ανταγωνιστική αντίληψη της ευτυχίας, σύμφωνα με την οποία πάντα θα είσαι μίζερος, διότι πάντοτε θα υπάρχει κάποιος πιο ευτυχισμένος από εσένα…

Advertisements