Μπρος στα κάλλη…ποια σκυτάλη;

6 Σχόλια

Olympic Games

Ως σύγχρονος φουστανελοφορεμένος ελληναράς και ένδοξος φορέας-τιμητής του αρχαίου ελληνικού DNA, αποφάσισα να διεκπεραιώσω μία σύντομη ενδοσκοπική ανάλυση, σχετικά με την συνεισφορά μου στη σκυταλοδρομία του παγκόσμιου πολιτισμικού στίβου, φορώντας πάντοτε τη φανέλα της αγαπημένης μου εθνικής. Έχω παραλάβει πλέον τη σκυτάλη από τον 60άρη πατέρα μου και αισθάνομαι τα πνευμόνια μου να φουσκώνουν από υπερηφάνεια που επιτέλους κρατώ στα χέρια μου αυτήν την πολύτιμη σκυτάλη. Την ίδια που κράτησε ο Όμηρος, ο Σωκράτης, ο Αριστοτέλης, ο Λεωνίδας, ο Ξενοφώντας… την ίδια που σήκωσε από το έδαφος ο Κολοκοτρώνης, ο Διάκος, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο Παύλος Μελάς, ο Καζαντζάκης, ο Σεφέρης, ο Ελύτης… Γυρίζω πίσω μου και τους κοιτώ, ο ένας πίσω από τον άλλο… ο δικός τους αγώνας τελείωσε. Μου γνέφουν με τα χέρια, με το σώμα ολόκληρο, με το βλέμμα τους. Ακούω τις ιαχές, επιτακτικές πάντα. Μου υπενθυμίζουν ότι δεν είναι ένας απλός αγώνας, είναι επιβίωση. Η επιβίωση του πνεύματος και των αξιών, της ηθικής και της γνώσης, της επιστήμης και της αρετής.

Κατεβάζω το βλέμμα μου στη σκυτάλη…Έντονα πάνω της τα δακτυλικά αποτυπώματα των προκατόχων της. Γλυστρά από τον ιδρώτα τους και την κρατώ με δυσκολία. Μέσα της καθρεφτίζονται τα μάτια μου. Μέσα στα μάτια μου, η αυτοκριτική…:

Loch Nes

– Κατάφερα να αποδομήσω τον άριστο αρχαίο Ελληνικό λόγο και να επικεντρώνω τις μελέτες μου στην ύπαρξη ρωσικών ούφο και τεράτων του Λοχ Νες, μέσω των τελευταίων υπερασπιστών της φυλής των Ελ στη σύγχρονη κοινωνία.

Igloo

– Κατάφερα να επικεντρώσω όλη την φιλο-ιστορική μου ορμή στην αναζήτηση της σεξουαλικής ταυτότητας του Μεγάλου Αλεξάνδρου (τελικά είναι γκέι;) και στο αν ο αρχαίος Έλλην έφτασε πρώτος στο βόρειο πόλο κατασκευάζοντας το πρώτο ιγκλού (σίγουρα έχει ελληνική ρίζα, θα το μελετήσω κι αυτό).

Houses for the poor

– Κατάφερα τον υπέρτατο θεσμό της φιλοξενίας να τον μετατρέψω σε αφιλοϊθαγενεία, χρησιμοποιώντας παραλλαγμένη τη γνωστή ρήση «πας μη εγώ βάρβαρος» (ή και βαρβάρα … ).

Chair bend legs

– Κατάφερα να μετατρέψω το ακούραστο και ακόρεστο πνεύμα της έρευνας και αναζήτησης σε σαμπρέλες λίπους που έχουν λυγίσει τα ατσάλινα πόδια της αναπαυτικής καρέκλας του γραφείου μου.

Drugs in sport

– Κατάφερα να ισοπεδώσω την αρετή της διατηρήσεως του γυμνασμένου και αθλητικού μου σώματος, σε ένα πνεύμα αγενούς ανταγωνισμού και διαγωνισμού φαρμακοληψίας, ώστε να κερδίσω τους μισούς ελαιώνες της Ευρώπης αντί του φύλλου ελιάς.

Μάχη των Θρμοπυλών

– Κατάφερα να αποτελώ το σύγχρονο Λεωνίδα, που είμαι έτοιμος να θυσιάσω τριακόσιες ψυχές για την πατρίδα (εκτός από τη δική μου).

Ο θανατος του Σωκράτη

– Κατάφερα να μοιάζω σε σύγχρονο Σωκράτη, που είναι έτοιμος να σηκώσει και να πιει το πικρό ποτήρι, σε μία προσπάθεια να προσδώσει φιλοσοφικές προεκτάσεις στο κοινωνικό έργο του. Το δικό μου ποτήρι προφανώς περιέχει σαμπάνια σε δείπνο με γνωστούς μάνατζερς και πατέρατζερς.

Ν�μεση

-Κατάφερα να ανακαλύψω εκ νέου, όλα εκείνα για τα οποία κάποιοι σπατάλησαν μία ολόκληρη ζωή σε έρευνα, αίμα και ιδρώτα για να κατανοήσουν, όπως το «εν οίδα ότι ουδέν οίδα». Με την ασήμαντη διαφορά ότι εγώ «δεν οίδα ότι ουδέν οίδα» (τί κάνει ένα «δ» στην αρχή της προτάσεως…).

Αγρότης

Είμαι λοιπόν υπερήφανος που ο πατέρας μου ανέθεσε σε εμένα να μεταφέρω 100 κιλά σπόρους σιταριού, από το σπίτι του στο σπίτι των παιδιών μου για να σπείρουν το χωράφι και να έχουν φαγητό για τον επόμενο χρόνο κι εγώ σκόρπισα τα 99,99 εξ’ αυτών. Επιστρέφω γεμάτος υπερηφάνεια στα παιδιά μου, τους δείχνω το τελευταίο σπυρί που κατάφερα να συγκρατήσω και τους λέω «μην ανησυχείτε, αυτό είναι ελληνικό σπυρί, δε θα μας αφήσει να πεινάσουμε». Όσο σκέφτομαι μάλιστα ότι τα υπόλοιπα 99,99 κιλά τα τρώνε οι κότες και χορταίνουν…

Advertisements

Γλώσσα, σύμβολα, νόηση…

2 Σχόλια

http://www.dkimages.com/discover/previews/942/664684.JPG

Η απαρχή της δημιουργίας της ανθρώπινης κοινωνίας νοείται από τη στιγμή που εκείνος άρχισε να δημιουργεί λεκτικούς κώδικες επικοινωνίας. Οι λεκτικοί κώδικες ήταν είτε προφορικοί είτε γραπτοί. Πρόκειται στην ουσία για συμβατικούς κανόνες επικοινωνίας οι οποίοι προϋποθέτουν τον συντονισμό δύο ή και περισσοτέρων ανθρώπων, ώστε να επιτευχθεί κοινωνική προσέγγιση, η οποία δεν αφορά μόνο στα πρωταρχικά ένστικτα (αναπαραγωγής, αυτοσυντήρησης). Στην ουσία, η «επισημοποίηση» της επικοινωνίας αυτής σηματοδοτήθηκε με την δημιουργία συμβόλων που έχουν βρεθεί σε διάφορα σπήλαια. Είναι οι πρώτες απόπειρες του ανθρώπου, στην προσπάθειά του να απεικονίσει και να «μοιραστεί» με συνανθρώπους του μία πνευματική του δημιουργία.

http://www.didgeridoos.net.au/images%20bluey/Symbols25cm.gif

Η σημαντικότητα της απεικόνισης, έγκειται στο γεγονός πως ο άνθρωπος προσπαθεί να προσεγγίσει την αντιληπτική ικανότητα των υπόλοιπων μελών της κοινότητας, ώστε να μπορέσει να επικοινωνήσει. Αν κάτι δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό από τους υπόλοιπους, το σβήνει και το χαράσσει σε νέα αποτύπωση, προκειμένου να γίνει κοινώς αποδεκτό. Αντίστοιχα, τα υπόλοιπα μέλη προσπαθούν να κατανοήσουν τι ακριβώς αναπαριστά το λεκτικό σκαρίφημα του δημιουργού του, ώστε να υπάρχει κοινό σημείο αναφοράς, σύζευξη. Κάπως έτσι ξεκίνησε και το οικοδόμημα της γλωσσικής επικοινωνίας, το οποίο στην βασική του μορφή είναι προφορικό (σύμφωνα με τους γλωσσολόγους). Δηλαδή, η γραπτή αποτύπωση είναι μία συμβατική κατάσταση που αποσκοπεί κυρίως στην διατήρηση των στοιχείων στο χρόνο, την κατηγοριοποίηση και ανάλυση των γλωσσικών δεδομένων, αλλά και στην χρήση της ως εναλλακτικού τρόπου επικοινωνίας, όταν και όποτε η προφορική μορφή δεν καθίσταται δυνατή ή ικανοποιητική.

Έλληνες φιλόσοφοι

Στην αρχαία Ελλάδα, έγινε για πρώτη ίσως φορά αντιληπτή η αμφίδρομη σχέση μεταξύ γλώσσας και ευφυίας. Ήταν η εποχή στην οποία δόθηκε έμφαση στην τελειοποίηση των γλωσσικών εργαλείων, με σκοπό τον εμπλουτισμό των μέσων επικοινωνίας. Τότε ο άνθρωπος ανακάλυψε ότι η ευφυία έχει σχέση με την παιδεία, δηλαδή με την μετάδοση της γνώσης, την πνευματική κληρονομιά. Την περίοδο εκείνη δεν εννοείτο γνώση χωρίς άμεση επικοινωνία. Ο διάλογος ήταν απαραίτητο εργαλείο για την αναβάθμιση του πνευματικού επιπέδου. Η μελέτη από μόνη της δεν προσέφερε τα επιθυμητά, αφού ο καθένας έφερνε την ήδη υπάρχουσα γνώση στη δική του αποκλειστικά οπτική γωνία, μονοδιάστατη, γεγονός που υποβάθμιζε αυτόματα την ίδια τη γνώση. Έτσι, κάθε πολίτης που δε συμμετείχε στα κοινά (κυρίως συζητήσεις και αποφάσεις) έφερε τον υποτιμητικό τίτλο του «ιδιώτη», δηλαδή του μωρού, εκείνου που δεν ενδιαφέρεται για τίποτα πέρα από τον εαυτό του και τα πρωταρχικά του ένστικτα.

Eagle drawing

Πώς, όμως θα μπορούσε να μεταδώσει ένας άνθρωπος στον διπλανό του ένα συναίσθημα; Όσα αφορούν αντικείμενα, τα πράγματα είναι σχετικά απλά. Χρησιμοποιεί κάποιος περιγραφικά κάποια από τις αισθήσεις (λεκτική απεικόνιση, ηχητική αναπαραγωγή, περιγραφή υφής, τραχύτητας, μεγέθους κλπ). Πώς θα μπορούσε κανείς να περιγράψει έννοιες όπως η ελευθερία, η αγάπη, η αρετή, το ήθος κλπ.; Τότε εισήλθε η έννοια των συμβόλων. Η ελευθερία βρήκε το είδωλό της στο πέταγμα του αετού και του περιστεριού, η ανδρεία και η προσωπικότητα στο λιοντάρι, η κακία και η μοχθηρότητα στο φίδι κλπ. Έτσι, χρησιμοποιήθηκε το αρχέγονο συγκινησιακό σύστημα του εγκεφάλου μας ώστε να συμπάσχουμε με τον διπλανό μας. Πρόκειται για τις ενστικτώδεις εγκεφαλικές αντιδράσεις στο αντίκρισμα των παραπάνω συμβόλων.

Εγκεφαλικοί νευρώνες

Εντούτοις. έννοιες όπως ελευθερία, τέχνες, πίστη, αγάπη δεν έχουν σχέση με σύμβολα. Τα σύμβολα είναι παραστάσεις που προκαλούν συγκινησιακές μνήμες στον εγκέφαλό μας, που είναι ανίκανος να συλλάβει την πραγματική έννοια. Πόσοι άραγε κατανοούν πραγματικά την έννοια Έθνος, από αυτούς που βγάζουν τη σημαία στο μπαλκόνι σε κάθε εθνική επέτειο; Πόσοι κατανοούν το νόημα της διδασκαλίας του Ιησού, του Μωάμεθ ή οποιουδήποτε άλλου ιδρυτή θρησκείας, την ώρα που προσκυνούν σταυρούς, εξαπτέρυγα, πέτρες και εικόνες; Τα σύμβολα είναι για εκείνους που δεν μπορούν να υπερβούν τις αισθήσεις τους και να σμίξουν χώρο και χρόνο σε μία συνισταμένη. Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τα σύμβολα για να μεταφέρουν τις σκέψεις τους στο δικό μας κώδικα. Το ίδιο και οι μεγάλοι συνθέτες με το πεντάγραμμο. Το ίδιο και οι φιλόσοφοι με τις λέξεις. Στο μυαλό τους, πεντάγραμμα, λέξεις και σύμβολα γίνονται ένα…Τα υπόλοιπα είναι για εμάς, τους «πτωχούς στο πνεύμα»…

Οφείλω να συμπληρώσω στα παραπάνω ότι δεν είμαι αντίθετος της ύπαρξης και χρήσης συμβόλων και συμβολισμών. Με προβληματίζει η παγίωση της αντανακλαστικής λειτουργίας του οργανισμού μας σε αυτομοτοποιημένες κινήσεις, που συγκινησιακά προκαλούνται κατά την τοποθέτηση ενός συμβόλου στο πεδίο των αισθήσεών μας. Είναι υποχρέωση του καθενός να γνωρίσει τί κρύβεται πίσω από την εικόνα, ή τον ήχο, τη μυρωδιά, τη γεύση, την αφή, ώστε να μελετήσει σε βάθος τον ίδιο του τον εαυτό, τον άνθρωπο, που αποτελεί σύνολο εννοιών τις οποίες δεν κατανοεί και άρα δεν μπορεί να ελέγξει.

Δικαστήριο ζωγραφια

Τα σύμβολα αποτελούν την πρώτη προσέγγιση κάποιου στο γνωστικό αντικείμενο, την έννοια. Ας πάρουμε για παράδειγμα τη γλώσσα την οποία προανέφερα. Είναι ένας κώδικας επικοινωνίας. Τα σύμβολα της γραφής, οι ακουστικές φράσεις, όταν δεν συνοδεύονται από τάση για ανάλυση, έρευνα αποτελούν ψυχρές διατυπώσεις σε στυλ λειτουργίας υπολογιστή. Απλή σειριακή τοποθέτηση φθόγγων σε λογικές σειρές που επιβάλλει ένα λεκτικό πρωτόκολλο. Τα νομικά κείμενα έχουν κατά βάση ψυχρές διατυπώσεις, διότι από την λειτουργική ανάγκη τους είναι δομημένα ώστε να απέχουν από κάθε είδους συναισθηματική φόρτιση. Ο νόμος δε χωρεί συναισθηματισμούς… Παρότι στα νομικά κείμενα η χρήση της γλώσσας είναι ακριβείας, σαν χειρουργικό νυστέρι, ο νόμος αδυνατεί να οριοθετήσει απλές κατά τα άλλα έννοιες όπως τέχνη, ελευθερία, προσβολή, παιδεία, θρησκεία κλπ. Αυτό συμβαίνει γιατί ο νόμος βασίζεται από την αρχή του σε συμβολικές παραστάσεις (κείμενα, λέξεις). Η ζωή του ανθρώπου δεν είναι συμβολικές παραστάσεις. Αυτές απλά χρησιμοποιούνται ως κώδικας επικοινωνίας, συνδετική κόλλα. Είναι αντίστοιχο της επιμονής μας να κολλήσει ξύλο με πέτρα. Προφανώς απαιτείται ειδική κόλλα…

Νόηση

Οι συμβολισμοί αποτελούν το πρωταρχικό στάδιο της νόησης. Στα τελικά στάδια, οι συμβολισμοί καταρρέουν κάτω από την ίδια τους την ανυποστασία και επικρατεί η ίδια η νόηση, αυτούσια. Άλλωστε, αρκεί κανείς να διαβάζει νομικά κατεβατά γύρω από το θέμα της ελευθερίας και μετά να ακούσει αντίστοιχα τραγούδια που έχουν γραφτεί. Η διαφορά είναι η εξής: στην πρώτη περίπτωση η έννοια τείνει να οριστεί συμπιεσμένη σε συγκεκριμένο επικοινωνιακό φορέα (γραφή) και στη δεύτερη να καταλυθεί αποσυμπιεσμένη από τον πρώτο φορέα στην εναλλακτική μορφή επικοινωνίας (εν δυνάμει επικοινωνία, κατανόηση έργου τέχνης).

Οι φωτογραφίες είναι δανεισμένες, κατά σειρά εμφανίσεως, από :
-www.dkimages.com
-www.didgeridoos.net.au
-www.ivcc.edu
-www.birdwatchersdigest.com
-www.transformedpuppet.com
-www.crf-usa.org
-www.boostranking.com

Ελευθερία εντός αλλά και εκτός μου…

1 σχόλιο

image-166145-851901-bird_cage_by_missdine.jpg

Ως «Ελευθερία» θα μπορούσε να ορίσει κανείς το σύνολο των προϋποθέσεων για αρμονική συμβίωση των ατόμων μίας κοινωνίας. Σε κάθε περίπτωση, ο άνθρωπος περιορίζεται από τις ίδιες του τις ανάγκες, οι οποίες τον απελευθερώνουν και τον δεσμεύουν ταυτόχρονα. Αν ,μάλιστα, δεχθεί κανείς ότι οι παρακάτω φράσεις παρουσιάζουν κάποια διαφορά, τί από τα δύο παρακάτω θα ήταν προτιμότερο; Να ζει ως ελεύθερο πουλί μέσα σε κλειστό κλουβί ή σαν δεμένος σκύλος σε απέραντα χωράφια; Το ρόλο του κλουβιού και του λουριού προφανώς παίζουν οι ατομικές και κοινωνικές ανάγκες. Το κλουβί τον εμποδίζει να δει παραέξω, οπότε και αρκείται στο να κοιτά μόνο το μικρόκοσμό του, ενώ το λουρί δεν του επιτρέπει να κάνει επιθυμητές κινήσεις ώστε να γευθεί την ατομική πλευρά της ελευθερίας του. Όντας ατομικά ελεύθερος (η πλευρά του πουλιού) έρχονται οι κοινωνικές ανάγκες να σου περιορίσουν τους ορίζοντες. Όταν πάλι είσαι κοινωνικά ενσυνείδητος (η πλευρά του σκύλου), τότε έρχονται οι ατομικές ανάγκες να σου στερήσουν τον αέρα της απόλυτης ελευθερίας.

Πολλοί θα πουν, «εγώ προτιμώ να ζω ελεύθερο πουλί και αδέσποτος σκύλος». Τότε η προφανής απάντηση είναι: «πάρτε τα βουνά και ζήστε με τις συνέπειες της ελευθερίας σας, όπως ακριβώς κάνουν και τα πλάσματα που περιγράφουμε». Εκεί έρχεται η φύση η ίδια να σου βάλει λουριά. Πείνα, κρύο, έλλειψη επικοινωνίας, αρρώστιες… Η κάθε κοινωνία λειτουργεί ως πλασματική οντότητα και έχει τους δικούς της κανόνες και τις δικές της απαιτήσεις στην προσέγγιση της ελευθερίας. Έρχεται να καλύψει βασικές ανάγκες του ανθρώπου και να τις μετατρέψει σε επιμέρους ανάγκες του ίδιου της του εαυτού. Φαντάζεται κανείς κάθε κύτταρο του σώματός του να λειτουργούσε αυτόνομα και αυτόβουλα; Υπάρχει νομοτέλεια στα πάντα στη φύση, όσο κι αν δεν την καταλαβαίνουμε, όσο κι αν αρνούμαστε να τη δεχθούμε…

Θεωρώ σημαντικό να επισημάνω ότι κατά την άποψή μου, δεν μπορεί να υπάρχει ατομική ελευθερία μέσα σε μία ανελεύθερη κοινωνία. Όλοι είναι δέσμιοι της γενικότερης ανελευθερίας, ακόμα και οι προύχοντες, οι πλούσιοι, οι άρχοντες, τα εκτελεστικά όργανα της εξουσίας. Ο καθένας εκτονώνει την καταπίεσή του σε άλλους, κι οι εκείνοι σε άλλους, με κάθε δυνατό τρόπο. Πρόκειται για μία αλυσίδα ανθρώπων στην οποία σφαλιαρίζει ο ένας τον άλλο, μέχρι αυτή να κλείσει. Βέβαια, άλλος διαθέτει απλά ένα αδύναμο από την πείνα χέρι και άλλος γκλομπ και μαστίγια. Η σφαλιάρα όμως «πάει σύννεφο»…

Άλλωστε πως θα μπορούσε κανείς να αισθάνεται ελεύθερος ανάμεσα σε σκλαβωμένους ανθρώπους; Και μόνο η ψυχολογική του εξάρτηση από τη δυστυχία και την πείνα των άλλων τον καθιστά σκλαβωμένο. Περνάς δίπλα από έναν επαίτη και αισθάνεσαι το απλωμένο χέρι να σου ακουμπά τον ώμο κι ας απέχει αρκετά μέτρα από εσένα. Το βλέμμα του εκτυφλωτικό, κι ας μην τον κοιτάς. Αν πάλι δεν αισθάνεσαι τίποτα για κανέναν, τότε είσαι, ακόμα χειρότερα, σκλάβος του εαυτού σου. Αθυμικό ή αλεξιθυμικό άτομο, όπως το ορίζει η σύγχρονη ψυχολογία. Άτομο έτοιμο να ξεσπάσει ανά πάσα στιγμή χωρίς να γνωρίζει την προέλευση και την κατάληξη του κάθε ξεσπάσματος. Έρμαιο των ορμονών, του νευρικού και του μυοσκελετικού σου συστήματος. Μια καλοστημένη μηχανή, την οποία επιβουλεύονται όλοι όσοι μπορούν να εκμεταλλευτούν τη λειτουργία της. Στην τελευταία περίπτωση, μάλιστα, που αισθάνεσαι ηδονή απέναντι στη μιζέρια των άλλων, τότε μάλλον ζεις σε ένα κόσμο ψευδαισθητικό στον οποίο κυριαρχεί η συγκριτική-ανταγωνιστική αντίληψη της ευτυχίας, σύμφωνα με την οποία πάντα θα είσαι μίζερος, διότι πάντοτε θα υπάρχει κάποιος πιο ευτυχισμένος από εσένα…